handhaving omgevingsvergunningen

Pelt maakt deel uit van de intergemeentelijke samenwerking MidLIM Handhaving Ruimte, die toeziet op de naleving van de omgevingsvergunningen. De prioriteit momenteel: nagaan of de verharding rond woningen aangelegd is volgens de regelgeving.

Waarom verharding als prioriteit?

Een extra parkeerplaats in de voortuin, wat grind naast de woning of kunstgras omdat het gemakkelijk te onderhouden is. Het lijken misschien kleine ingrepen, maar samen hebben al die verhardingen een grote impact op onze leefomgeving.

Bovendien merken we bij gemeente Pelt dat er nog heel wat onduidelijkheid bestaat over wat precies als verharding wordt beschouwd en wanneer hiervoor een omgevingsvergunning nodig is.

Daarom zetten gemeente Pelt en IGS Mid-Lim niet alleen in op handhaving, maar ook op bewustmaking.

Waarom minder verharding?

We krijgen steeds vaker te maken met warme en droge periodes, afgewisseld met korte maar hevige regenbuien. De inrichting van onze tuinen en percelen kan helpen om de gevolgen hiervan te beperken.

Verhardingen nemen warmte op en geven die langzaam opnieuw af. Op warme zomerdagen kan een sterk verharde omgeving daardoor aanzienlijk opwarmen. Tegelijk krijgt regenwater minder kans om in de bodem te dringen. Bij hevige regenval wordt het water sneller afgevoerd, terwijl we tijdens droge periodes net nood hebben aan voldoende water in de bodem.

Minder verharding en meer groen helpt dus op verschillende manieren: regenwater kan beter infiltreren, de bodem droogt minder snel uit en bomen, struiken, gras en andere beplanting zorgen voor verkoeling.

Waarom regels voor verharding op privéterrein?

Klimaatbestendigheid is niet alleen een kwestie van grote openbare projecten. Ook duizenden tuinen, voortuinen en opritten vormen samen een belangrijk deel van onze gemeente.

Meer zelfs: Het grootste deel van de verharde oppervlakte ligt bij de mensen thuis.  In Pelt is in woongebied slechts 25 % van de oppervlakte onbebouwde openbare ruimte. Het grootste gedeelte daarvan zijn wegen die we niet weg kunnen doen. Bijna de helft van de onbebouwde ruimte in woongebied ligt bij de mensen thuis. De inrichting van onze tuinen en percelen levert dus een grote bijdrage om de gevolgen van het veranderende klimaat te beperken.

Een vierkante meter minder steen lijkt misschien weinig. Maar dan moet je wel weten dat er op die vierkante meter hier bij ons jaarlijks zo'n 750 liter water valt. 10 m² minder verharding makt dus dat er liefst 7500 liter water niet meer wegloopt, maar terplekke, waar het het meest nodig is, in de grond insijpelt.

Dus vele vierkante meters samen maken echt wel het verschil. Daarom: Elke vierkante meter telt.

Wat is eigenlijk een verharding?

Bij verharding denken we spontaan aan beton, asfalt of klinkers. Maar het begrip is veel ruimer en de Vlaamse overheid heeft een lijst gemaakt van wat als verharding beschouwd wordt.

Ook grind, dolomiet, grasdallen en kunstgras worden als verharding beschouwd. Ook de aanleg van bijvoorbeeld een zwembad of zwemvijver neemt ruimte in die niet langer op natuurlijke wijze beschikbaar is voor groen en waterinfiltratie en valt onder de regelgeving rond niet-overdekte constructies.

Dat een waterdoorlatende aanleg zoals grind of grasdallen toch als verharding wordt beschouwd, zorgt regelmatig voor verwarring. Waterdoorlatend betekent dus niet automatisch dat iets geen verharding is of dat er geen vergunning nodig is.

Wanneer heb je een vergunning nodig?

Voor verhardingen gelden verschillende regels naargelang de plaats waar ze worden aangelegd.

In de voortuin is verharding in principe vergunningsplichtig. De noodzakelijke toegang tot de woning kan onder bepaalde voorwaarden wel zonder vergunning worden aangelegd. In Pelt gaat het daarbij om één inrit van maximaal 4,5 meter breed als noodzakelijke toegang tot een garage of carport en één wandelpad naar de voordeur van maximaal 1,5 meter breed.

Verharding in de voortuin: wat kan niet, wat kan wel - voorbeelden

Voor verhardingen in de zij- en achtertuin geldt onder bepaalde voorwaarden een vrijstelling. De totale oppervlakte van de vrijgestelde niet-overdekte constructies mag daarbij onder meer niet groter zijn dan 80 m² en ze moeten in principe op minstens 1 meter van de perceelsgrens worden aangelegd. Ook andere voorwaarden van de Vlaamse vrijstellingsregeling moeten steeds gerespecteerd worden.

Wie bijvoorbeeld een groot terras, bijkomende parkeerplaatsen, een zwembad of andere verhardingen wil aanleggen, doet er daarom goed aan vooraf na te gaan of een omgevingsvergunning nodig is.

Laat regenwater infiltreren waar het valt

Ook de manier waarop we met regenwater omgaan is belangrijk. Regenwater dat op verhardingen valt, mag niet zomaar naar de straat of de openbare riolering worden afgevoerd.

Het uitgangspunt is dat het water zoveel mogelijk op het eigen terrein wordt opgevangen en in de bodem kan infiltreren.

Dat wordt steeds belangrijker. Tijdens hevige regenbuien helpt lokale infiltratie om de druk op de riolering te beperken. Tijdens droge periodes helpt het geïnfiltreerde water om de grondwatervoorraad aan te vullen.

Een vergunning gekregen? Vergeet de voorwaarden niet

Bij een omgevingsvergunning worden regelmatig voorwaarden opgelegd om een aangevraagd project vergunbaar te maken.

Zo kan bijvoorbeeld worden opgelegd dat een gedeelte van de verharding moet worden verwijderd, dat de breedte van een inrit moet worden beperkt, dat een bepaalde oppervlakte als groen moet worden ingericht of dat bomen of andere beplanting moeten worden aangeplant.

Een vergunning krijgen betekent dan ook dat de opgelegde voorwaarden moeten worden uitgevoerd en nageleefd.

Ook hierop wordt toegezien. IGS Mid-Lim controleert voor gemeente Pelt zowel mogelijke stedenbouwkundige overtredingen als de naleving van voorwaarden die in een omgevingsvergunning werden opgelegd.

Waarom handhaven?

Handhaving is geen doel op zich. De regels rond verharding, groen en water hebben een duidelijke reden. Ze moeten ervoor zorgen dat we onze omgeving ook op langere termijn leefbaar houden.

Bovendien is handhaving een kwestie van gelijkheid. Wie bij het bouwen of verbouwen rekening houdt met de regelgeving en de voorwaarden uit zijn vergunning naleeft, mag verwachten dat diezelfde regels ook voor anderen gelden.

Wanneer een overtreding wordt vastgesteld, wordt bekeken op welke manier de situatie kan worden rechtgezet. Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat overtollige verharding moet worden verwijderd en opnieuw plaats moet maken voor een groene of waterdoorlatende inrichting.

Eerst informeren, dan verharden

Ben je van plan om je voortuin opnieuw in te richten, een oprit of parkeerplaats aan te leggen, een terras uit te breiden, kunstgras of grind te plaatsen of een zwembad aan te leggen?

Informeer je dan vooraf. Zo weet je welke mogelijkheden er zijn en vermijd je dat achteraf blijkt dat een vergunning nodig was of dat aangelegde verharding opnieuw verwijderd moet worden.

Voor meer informatie over vergunningsplichtige en vrijgestelde werken kan je terecht op het Omgevingsloket Vlaanderen. Voor vragen over een concreet perceel of project kan je contact opnemen met omgevingsbalie van gemeente Pelt.

Meer groen en minder onnodige verharding maakt Pelt koeler, klimaatrobuuster en aangenamer om in te wonen. Daar dragen we allemaal een stukje aan bij.